HandigWeten.nl

Elektriciteit

Spanning (volt) is het verschil dat stroom op gang kan brengen. Stroom (ampère) is wat er loopt. Vermogen (watt) is wat het apparaat opneemt. Aan een vaste installatie werken hoort bij een vakpersoon.

Zo herken je het

  • Randaardestekker. Twee ronde pennen. De aardcontacten zitten in de boven- en onderrand, niet als derde pen. Dit is herkenning, geen aansluitschema.
    Randaardestekker. Twee ronde pennen. De aardcontacten zitten in de boven- en onderrand, niet als derde pen. Dit is herkenning, geen aansluitschema. Foto ter herkenning.
  • IP44sproeiwater en een voorwerp groter dan 1 mm
    IP44. Het eerste cijfer gaat over voorwerpen groter dan 1 mm, het tweede over sproeiwater. Schematisch, niet op schaal.

Stekkers en stopcontacten

In Nederland heeft een geaard stopcontact randaarde of een pen, afhankelijk van het systeem in de wand. Een plat eurostekkertje past in veel contacten en is bedoeld voor dubbel geïsoleerde apparaten, herkenbaar aan het symbool van twee vierkantjes in elkaar. Een apparaat met een randaardeplug hoort in een geaard contact.

Spanning, stroom en vermogen

Het laagspanningsnet levert ongeveer 230 volt. Een apparaat van 2300 watt trekt bij die spanning ongeveer 10 ampère, als je vermogen deelt door spanning. Dat is een schatting voor een eenvoudige last. Een zekering van 16 ampère begrenst de groep, niet het apparaat.

Fase is de draad die ten opzichte van de nul spanning voert. Nul is de retour. Aarde is de beschermingsleiding die een metalen omhulsel bij een fout naar aarde legt, zodat een beveiliging kan aanspreken. Aarde is geen reserve-nul.

Schakelaars en zekeringen

Een schakelaar opent of sluit een stroomkring. Een zekering of automaat onderbreekt de kring als de stroom te hoog wordt of, bij een aardlekschakelaar, als er stroom weglekt buiten de bedoelde kring. Een automaat die uitgaat, heeft een oorzaak. Steeds opnieuw inschakelen lost die oorzaak niet op.

Wat deze pagina niet is

  • Geen stappenplan om een stopcontact te openen.
  • Geen advies om draden op kleur te verbinden zonder meting en bevoegdheid.
  • Geen vervanging van NEN 1010 of van het voorschrift bij het apparaat.

Veelgestelde vragen

Wat betekent IP44?

Beschermd tegen voorwerpen groter dan 1 millimeter en tegen sproeiwater van alle kanten. Niet geschikt om onder te dompelen.

Mag ik zelf een vast stopcontact vervangen?

Werk aan de vaste installatie hoort bij iemand met de juiste kennis en bevoegdheid. Deze site legt begrippen uit en geeft daar geen werkwijze voor.

Laatst bijgewerkt: 1 oktober 2026